Nova Zembla

Om de Noord: op zoek naar China en de Overwintering op Nova Zembla

Nadat de Portugezen en Spanjaarden zich in de zestiende eeuw in Azië hadden gevestigd om handel te drijven, konden de Nederlanders niet achterblijven. Volgens geleerden was er een kortere route om China via het noorden te bereiken. Vanaf 1594 gingen verkenningsexpedities op weg. De eerste vloot keerde vrij snel terug: de passage lijkt inderdaad te bestaan. De tweede stuitte op een dichtgevroren Karazee en keerde noodgedwongen terug. Driemaal scheepsrecht? In 1596 vertrokken twee schepen om een doorgang te zoeken ten noorden van Nova Zembla. Ook nu versperde ijs de weg en één schip keerde terug. In november 1597, toen de bemanning van het tweede schip terugkeerde, werd duidelijk dat doorvaart naar China onmogelijk is.

Het verhaal van deze barre expedities spreekt nog altijd tot de verbeelding, vooral dat van de overwintering op Nova Zembla in het Behouden Huys. Gerrit de Veer, lid van de bemanning, schreef het op en maakte gebruik van de aantekeningen van schipper Jacob van Heemskerck en stuurman Willem Barentsz. Hun relaas is geïllustreerd met vele prachtige afbeeldingen en kaarten. Het exemplaar in de UB bevat ook nog eens vele aantekeningen en berekeningen uit de zeventiende eeuw.